47 - فَلا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ مُخْلِفَ وَعْدِهِ رُسُلَهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ ذُو انتِقامٍ پس مپندار ( اى محمّد ) كه خداوند وعده‌اى كه به رسولانش داده خلاف كند چون خداوند با هر كاونده ، تاونده است و از دشمنان كين ستاننده ! 48 - يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ وَ السَّماواتُ وَ بَرَزُوا لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ . آن روز كه زمين بدل شود به زمين ديگر و آسمانها به آسمانهاى ديگر و بيرون آيند ( همگى از گورها ) به فرمان خداى يكتاى فروشكننده و خشم‌آورنده ! 49 - وَ تَرَى الْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذٍ مُقَرَّنِينَ فِي الْأَصْفادِ . كافران را آن روز بينى كه باهم در بندها بسته شده‌اند ( همه با يكدگر ) . 50 - سَرابِيلُهُمْ مِنْ قَطِرانٍ وَ تَغْشى وُجُوهَهُمُ النَّارُ . پوششها و پيراهنشان از روغن سياه گنديده و آتش روى آنان را مىپوشاند . 51 - لِيَجْزِيَ اللَّهُ كُلَّ نَفْسٍ ما كَسَبَتْ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ . تا خداوند پاداش دهد هركس را به آنچه كرده است ، كه خداوند زود حساب و تندشمار است . 52 - هذا بَلاغٌ لِلنَّاسِ وَ لِيُنْذَرُوا بِهِ وَ لِيَعْلَمُوا أَنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ وَ لِيَذَّكَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ . اين ( قرآن ) پند دادنى و بازنمودنى است مردم را ، تا بيم دهند آنان را و آگاهشان كنند و بدانند كه خدا خداى يكتا و يگانه است و تا خردمندان و صاحبان عقل دريابند و متذكّر شوند . ( تفسير ادبى و عرفانى ) 35 - وَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا الْبَلَدَ آمِناً . آيه . ابراهيم از حقّ دو چيز خواست : يكى امن مكّه از استيلاى دشمن ، ديگرى امن دل از غلبهء سلطان هوا و هوس . گفت : بارخدايا ، اين شهر را حرمى گردان ايمن ، كه هيچ جبّارى نتواند بر آن دست يابد و هيچ‌كس را درو ترس نبود . خداوند دعاى وى را اجابت فرمود . و آن را حرمى مبارك ساخت و جائى امن ، هرگز جبّارى را در آن راه نه و هركس كه در آن شود از آدمى و غير آدمى ، از صيد وحشى و مرغ هوائى او را بيم نيست . و امن دل كه خواست از روى اشارت آنست كه گفت : وَ اجْنُبْنِي وَ بَنِيَّ أَنْ نَعْبُدَ الْأَصْنامَ . يعنى خداوندا ، مرا و ذريّه‌ام را از پرستش بتها دور دار . پس هرچه تو را از حقّ بازدارد صنم تو است ، و هرچه دلت بدان گرايد و نگرد جز از حقّ ، آن هواى تو است . 36 - رَبِّ إِنَّهُنَّ أَضْلَلْنَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ . آيه . اين بتها باعث گمراهى بيشتر مردم هستند ، ازاين‌رو ابراهيم از خداوند درخواست كرد كه خود و خانواده‌اش را از پرستيدن بتها در امان دارد . خداوند فرمود : اى مؤمنان اگر مىخواهيد كه دلهاتان را حرم نظر خود گردانم ، و از حجاب دورى و بريدگى ايمن دارم ، يك‌بارگى روى به من نهيد و از همه برگرديد . حضرت امام جعفر صادق ( ع ) در تفسير آيهء ( وَ اجْنُبْنِي ) فرموده : ابراهيم گفت : بارخدايا ، مرا خلّت دادى ، ديدهء من از ديدن آن بگردان تا نه از خود بينم و فرزندان مرا كه نبوّت دادى ، ايشان را بستهء فعل خود مگردان . 37 - رَبَّنا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ . خداوند مردم جهان را به اين آيت ، طريق توكّل و ترك اعتماد بر اسباب آموخت و باز نمود كه خود را در سايهء عنايت حقّ داشتن ، بهتر است از سايهء نعمت وى براى خود خواستن ! كه در هر حال نعمت تابع عنايت است . گويند : - وقتى سلطان محمود غزنوى لشكريان خود را مىنواخت و هركس را خلعتى فراخور حال همىداد ، و همه